Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Η Καθημερινή«, 29/09/2018

Δεν μπορεί; Το ήξεραν και αυτό! Αναρωτήθηκα αν είναι συμπτωματικό το γεγονός ότι βαφτίσαμε «Ζορμπά» τον κυκλώνα ο οποίος μαστιγώνει την Ελλάδα. O δικός μας Αλέξης (Γιώργος λεγόταν) Ζορμπάς επέλεξε ως τελική και οριστική του κατοικία το κοιμητήριο Μπουτέλ στα Σκόπια. Το μνήμα του γράφει «JEORGIOS ZORBAS». Δεν μπορώ να ξεχάσω με πόση συγκίνηση ο Μίκης Θεοδωράκης, η Μυρτώ και λίγοι τότε μαζί του ξανασμίξαμε με τον θρυλικό Ζορμπά τον Απρίλη του 1997 στα Σκόπια. Η συναυλία του Μίκη με το ορατόριο «Αλέξης Ζορμπάς» παρουσία του εκλιπόντος Προέδρου Κίρο Γκλιγκόρωφ, της πολιτικής και πνευματικής ηγεσία της γειτονικής μας χώρας ήταν ένα είδος πολιτικής «κάθαρσης».

Αν σήμερα επέλεξα αυτή την εισαγωγή αντί μίας στεγνής διπλωματικής εισαγωγής είναι ακριβώς γιατί θυμήθηκα τα λόγια του Καζαντζάκη δοσμένα από τον ήρωα του Ζορμπά: «Οι μισές δουλειές, οι μισές κουβέντες, οι μισές αμαρτίες, οι μισές καλοσύνες έφεραν τον κόσμο στα σημερινά χάλια. Φτάσε, μωρέ άνθρωπε, ως την άκρα, βάρα και μη φοβάσαι! Πιο πολύ σιχαίνεται ο Θεός το μισοδιάολο παρά τον αρχιδιάολο!».

Ήξεραν για τον Ζορμπά υποθέτω αφού το δημοψήφισμα γίνεται πάνω στα δικά του λόγια. Για να μην μείνει μισή δουλεία ,μισή κουβέντα και πάνω απ’ όλα μισή αμαρτία η Συμφωνία των Πρεσπών… Όπως συμβαίνει και στην δική μας Πατρίδα, έτσι και στην γειτονική μας χώρα τα ερωτηματικά για την Συμφωνία είναι υπαρκτά και βασανιστικά. Στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας οι ψηφοφόροι θα πάνε-όσοι πάνε – να ψηφίσουν για να τελειώσει η «δουλειά». Ο Πρωθυπουργός Ζόραν Ζάεφ σηκώνει ένα μεγάλο φορτίο δείχνοντας δεξιότητες ,θέληση και αποφασιστικότητα που δεν μας έδειξε στην Αντιπολίτευση τόσα χρόνια. Δείχνει πιστά να ακολουθεί την προτροπή «Φτάσε, μωρέ άνθρωπε, ως την άκρα, βάρα και μη φοβάσαι».

Δίπλα του, συχνά μπροστά του και αυτός να ακολουθεί, οι λεγόμενοι εκπρόσωποι της Διεθνούς Κοινότητας-της Δύσης που κάποτε λέγαμε-πολυδιασπασμένης όπως είναι σήμερα ,στοιχισμένη στις δύο ακτές του Ατλαντικού. Διασπασμένη όμως και εντός των δικών μας τειχών , μέσα στην δική μας Ευρώπη των αξιών. Φοβάμαι την επόμενη μέρα των ευρωεκλογών του Μαίου.

Την Κυριακή 30 Σεπτεμβρίου σημασία έχουν τόσο η συμμετοχή όσο και το αποτέλεσμα. Διακινδυνεύω την πρόβλεψη ότι θα έχουμε δύο εκ διαμέτρου αντίθετες ερμηνείες του αποτελέσματος. Δεν είναι τυχαίο , τώρα μάλλον καλύτερα καταλαβαίνουμε γιατί ο Πρόεδρος Γκεόργκι Ιβάνωφ και το ΒΜΡΟ-με προσεκτικότερο αρχικά τρόπο- επέλεξαν εξ αρχής την προτροπή για μη συμμετοχή/αποχή –αντί του ΟΧΙ. Εξηγώ. Όταν κλείσουν οι κάλπες το ΝΑΙ προβλέπεται ότι θα υπερτερήσει του ΟΧΙ. Τουλάχιστον αυτό πιστεύουν όσοι είναι σε θέση να αξιολογήσουν την κατάσταση των διαθέσεων των βορειομακεδόνων (Σλαβομακεδόνων, Αλβανών, Τούρκων, Βλάχων, Σέρβων, Ρομά και Βοσνιάκων) γειτόνων μας. Αβέβαιο όμως είναι κατά πόσον θα εξασφαλισθεί η συμμετοχή στο δημοψήφισμα του 50% συν 1 των ψηφοφόρων που απαιτείται για να χαρακτηρισθεί το αποτέλεσμα ως έγκυρο.

Η κυβέρνηση Ζόραν Ζάεφ έσπευσε εξ αρχής να το χαρακτηρίσει ως «συμβουλευτικό». Άρα, δεν έχει θεσμικές ή νομικές ( συνταγματικές) επιπτώσεις. Σίγουρα όμως θα έχει πολιτικές. Αν λιγότεροι του αναμενομένου προσέλθουν στην κάλπη τότε αναμφίβολα θα τους «αγκαλιάσουν» οι αντίθετοι στην Συμφωνία των Πρεσπών.

Η Επόμενη Ημέρα θα έχει μεγάλο ενδιαφέρον. Δεν θα επηρεάσει μόνο τον βηματισμό της Συμφωνίας στην γειτονική μας χώρα, αλλά μπορεί να πυροδοτήσει πολιτικές εξελίξεις, οι οποίες πιθανόν να μην περιοριστούν μόνο στην βόρεια πλευρά των συνόρων μας. Σε περίπτωση χαμηλής και άνευρης συμμετοχής δεν αποκλείεται ο Ζόραν Ζάεφ να σκεφθεί την προσφυγή σε πρόωρες εκλογές. Κάθε εκλογή έχει τους δικούς της κινδύνους. Είναι απρόβλεπτη.

Να γιατί ο Ζορμπάς -ήρωας του Καζαντζάκη και μεσογειακός κυκλώνας- είναι τόσο επίκαιρος σήμερα.

Στην περίπτωση που το δημοψήφισμα επιταχύνει το σύνολο των προβλεπομένων από την Συμφωνία ενεργειών στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, ακολουθεί η σειρά της Ελλάδος. Η επόμενη μέρα θα σηματοδοτήσει στην Αθήνα την έναρξη των δεσμευτικών διαδικασιών που προβλέπονται από την δύσκολη αυτή Συμφωνία.

Τότε, τώρα δηλαδή, προβλέπω ότι θα στοιχηθούμε πάλι πίσω από τον Καζαντζάκη. Και οι μεν και οι δε θα λέμε «Ν’ αγαπάς την ευθύνη. Να λες: Εγώ, εγώ μονάχος μου έχω χρέος να σώσω τη γης. Αν δε σωθεί, εγώ φταίω».