Αρθρογραφία

albania

Δημοσιεύθηκε στην www.kathimerini.gr, 06/12/2022

Ο αλβανικής προέλευσης όρος «μπέσα» δεν αφορά μόνο τις προσωπικές σχέσεις. Ισχύει -ή μάλλον θα έπρεπε να ισχύει- και στις διακρατικές. Λόγος προσωπικής τιμής και αξιοπιστίας για την τήρηση των δεσμεύσεων, έστω προφορικών. Η μπέσα αυτή δοκιμάζεται στις σχέσεις Ελλάδος-Αλβανίας. Οι υπαρκτές του κανόνα εξαιρέσεις δεν είναι μόνιμες. Τη στιγμή που αρχίζει η επίσημη επίσκεψη του πρωθυπουργού ολόψυχα ευχόμαστε -όλοι ελπίζω- να πετύχει. Πραγματισμός επιβάλλεται χωρίς αδικαιολόγητη αισιοδοξία ή παθολογική απαισιοδοξία.

Η ιστορία των 30 περασμένων ετών δείχνει ότι υπήρξαν κακές στιγμές-ορόσημα, τα «πέτρινα χρόνια», όπως υπήρξαν και θετικές. Σταθερή είναι η θέση μου είναι ότι σχετική μόνο σημασία έχει αν η πολιτική μας άλλοτε είναι «αυστηρή» και άλλοτε «ήπια». Μετά λόγου γνώσης υποστηρίζω ότι μεγαλύτερη βαρύτητα έχει ο πήχυς των στόχων και των αρχών μας να παραμένει ψηλά και η πολιτική μας να έχει σταθερότητα, συνέχεια και κυρίως συνέπεια.

Εδώ υπάρχει πρόβλημα. Ουδείς ευθυνών αμέτοχος από όσους διαμορφώσαμε το πολιτικό και διπλωματικό πλαίσιο των σχέσεων με τη γειτονική μας χώρα. Η πολιτική μας ηγεσία, το υπουργείο Εξωτερικών και το Διπλωματικό Γραφείο του Πρωθυπουργού γνωρίζουν τη χαρακτηριστική ιδιοσυγκρασία και αξιοπιστία των ηγετών της Αλβανίας. Σταθερός στην αξιωματική θέση ότι ουδείς γνωρίζει τι ακριβώς συμβαίνει από εκείνους που είναι σε θέση και πρέπει να γνωρίζουν, θεωρώ περιττές τις επισημάνσεις, όσο καλοπροαίρετες και αν είναι.

Εχω όμως υποχρέωση να καταγράψω την απογοήτευσή μου για την ιδιοτελή -κυριολεκτικά- επιλογή της αλβανικής ηγεσίας να κρατά σε διαρκή «ομηρία» τις κατά δήλωσή της «στρατηγικές σχέσεις» με την Ελλάδα. Εξαρτώντας τις α) από αγκάθια-άχθη του παρελθόντος και β) από τα συμφέροντα και τις επιδιώξεις τρίτης χώρας. Εις βάρος ακόμα και των πραγματικών συμφερόντων της Αλβανίας. Η κάθε άλλο παρά πολιτική μόνο εξάρτηση, εγγενές στοιχείο της πολιτικής των Τιράνων, δύσκολα θα παρακαμφθεί ή θα καμφθεί. Ελπίζω και εύχομαι πραγματικά να διαψευσθώ. Θα ήμουν ευτυχής.

Επιπλέον, η τριακονταετής εμπειρία διδάσκει ότι τα προβλήματα με την Αλβανία δεν ανακύπτουν μόνο κατά τη διαπραγμάτευση ή τη στιγμή εξαγγελίας κάποιων συμφωνιών, όπως ακριβώς συμβαίνει με την ΑΟΖ. Εμφανίζονται κυρίως όταν έρχεται η στιγμή της εφαρμογής τους. Επίσης, η εμπειρία μας με συγκεκριμένους πολιτικούς διδάσκει ότι λησμονούν τις δεσμεύσεις τους. Αναζητούν προσχήματα για να τις ακυρώσουν ή στην καλύτερη περίπτωση να τις αναβάλουν.

Ό,τι ισχύει στην πολιτική ισχύει και στη διπλωματία. Λαμβάνεις υπόψη και συνυπολογίζεις την πιθανότητα/κίνδυνο ενός απροόπτου. Αυτό που αποκαλούμε «η στραβή». Η διαφορά είναι ότι στην Αλβανία το «απρόοπτο», εάν κι εφόσον εκδηλωθεί, είναι κατά κανόνα οργανωμένο. Δυστυχώς.

Ακρως απόρρητο

Δημοσιεύθηκε στην www.kathimerini.gr, 27/11/2022

Το συμβάν με τον υπουργό Εξωτερικών και το κρατικό αεροσκάφος που διαδραματίστηκε –κυριολεκτικά– στο αεροδρόμιο της Τρίπολης μου θύμισε μία ιστορία στο ίδιο αεροδρόμιο πριν από 38 χρόνια. Continue reading

Το εθνικό μας δόγμα

Δημοσιεύθηκε στην www.kathimerini.gr, 12/11/2022

Δεν κρύβω την απογοήτευσή μου. Η Iστορία επαναλαμβάνεται ή κάνει έναν φυσιολογικό στην Ελλάδα κύκλο; Οι νεότεροι δεν γνωρίζουν θλιβερές ιστορίες παλιότερων δεκαετιών. Φωτογραφίες και κασέτες με ετικέτες για να γνωρίζεις ποιον άκουγες. Για τον άλφα πολιτικό στην αρχή, για τον βήτα στη συνέχεια. Από τα τέλη της δεκαετίας του ’80 κυκλοφορούσαν έναντι ευτελούς τιμής σε αθηναϊκή πλατεία. Χαρακτηριστικό το σιντριβάνι της. Continue reading

Τεπελένι

Δημοσιεύθηκε στην www.kathimerini.gr, 30/10/2022

Κατέγραφε µε επιμέλεια στο μικρό σημειωματάριο όλα τα περιστατικά και στοιχεία που τον αφορούσαν ως στρατιώτη. Σε έναν κίτρινο φάκελο διατηρούσε τα στρατιωτικά και ιατρικά έγγραφά του. Τίποτα άλλο, μόνο αυτά. Τα βρήκα πρόσφατα. Στρατιώτης, τραυματίας και κατά δική του εγγραφή «παλαίμαχος» ετών 24. Ανάπηρος πολέμου. Ορφανός από πατέρα, γιος προσφυγοπούλας, μεγάλωσε και ανδρώθηκε στα προσφυγικά στις Τζιτζιφιές, μονώροφο αριθμός 50. Στις 28 Οκτωβρίου 1940 παρουσιάσθηκε στο 1ον Σύνταγμα Πεζικού, επιστρατευθείς ως έφεδρος υποδεκανέας. Ντύθηκε στο Χαλάνδρι και τοποθετήθηκε στον Β΄ όρχο Πυροβολικού. Διοικητής του ο έφεδρος λοχαγός Μιλτιάδης Παγιατάκης, σημειώνει. Εκείθεν, μετατέθηκε στο 36ο Σύνταγμα πεζικού στη Λαμία, 3ο Τάγμα, 3ης πολυβολαρχίας. Continue reading

Δημοσιεύθηκε στην www.kathimerini.gr, 26/10/2022

Από τους Αλέξανδρο Μαλλιά και Ανδρέα Σιδέρη

Οργισμένα αντέδρασε η Τουρκία στη δήλωση της προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων στις 25 Σεπτεμβρίου 2020. Η Νάνσι Πελόζι είχε καλέσει τον Ντόναλντ Τραμπ να παραδώσει ομαλά την εξουσία σε περίπτωση ήττας στις προεδρικές εκλογές του Νοεμβρίου: «Του θυμίζω ότι δεν βρίσκεται στη Βόρεια Κορέα, στην Τουρκία ή στη Ρωσία…» είπε. Continue reading

Δημοσιεύθηκε στην www.kathimerini.gr, 20/10/2022

Α. Με την επιμέλεια που απαιτείται και την προσοχή που επιβάλλεται διαβάζω τις αναλύσεις για τα ζητήματα εθνικής ασφάλειας. Ιδίως την εποχή αυτή. Λίγη σημασία έχει αν συμφωνώ ή διαφωνώ. Ζούμε άλλωστε στη χώρα όπου η περί εθνικής νίκης ή ήττας γνώμη παραμερίζει τη γνώση. Η έκφραση της γνώμης προτρέχει και προέχει των ιδίων των γεγονότων, κατισχύει της γνώσης. Continue reading

Erdogan

Αμέσως µετά την εκλογική νίκη του ΑΚΡ τον Νοέμβριο του 2002, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επισκέφθηκε στις 18 του ίδιου μήνα την Αθήνα. Συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό Κώστα Σημίτη στο Μέγαρο Μαξίμου. Λόγω «θεσμικής» –κατά το ισχύον τότε κεμαλικής κοπής σύνταγμα– παρέμβασης του στρατιωτικού κατεστημένου δεν μπορούσε να αναλάβει ως πρωθυπουργός μέχρι άρσης από το τουρκικό Κοινοβούλιο των «κωλυμάτων», όπερ και έγινε τον Μάρτιο του 2003. Πρωθυπουργός είχε αναλάβει ο Αμπντουλάχ Γκιούλ. Continue reading

Ευρώπη Ελλάδα

Δημοσιεύθηκε στην www.kathimerini.gr, 18/09/2022

Σχεδόν τέσσερις δεκαετίες κρατικός λειτουργός, διπλωμάτης. Πρόβλημα, αλήθεια, θα είχα αν κάποιος διπλωμάτης ή πολιτικός οποιασδήποτε χώρας μου έλεγε τις λέξεις αυτές. Συγκλονίζουν. Θα τις θεωρούσα Υβριν. Κερδίσεις προσωπικά, ζημιώνοντας όμως την πατρίδα σου. Σκέφτομαι πώς νιώθει ένας κρατικός λειτουργός αν ακούσει τα ίδια λόγια. Πώς σήμερα νιώθει ένας στρατιωτικός μας αν ξένος αξιωματικός του μιλούσε με αυτόν τον τρόπο. Συνειδητοποιώ πόσο σκληρή ήταν η φράση αυτή που χρησιμοποίησε ο πρόεδρος της Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ σε τηλεφωνική συνομιλία του με κορυφαίο πολιτικό αρχηγό το βράδυ της Κυριακής, 5 Ιουλίου 2015. «Τu as gagne mais la Grece a perdu». «Κέρδισες εσύ, αλλά έχασε η Ελλάδα» (Les lecons du pouvoir, σελ. 173, Stock). Ηταν το βράδυ εκείνο του τραγικού –κατά την αρχαιοελληνική τραγωδία και όχι μόνο– δημοψηφίσματος. Τα ελληνικά χείλη δεν είχαν τη δύναμη να επαναλάβουν τα λόγια του βασιλιά του Αργους, Ινάχου (Αισχύλου, «Ικέτιδες», Εστία). Continue reading

Δημοσιεύθηκε στην www.kathimerini.gr, 14/09/2022
Αλέξανδρος Μαλλιάς – Ανδρέας Σιδέρης

Τους στίχους ενός παλιού τουρκικού τραγουδιού «μπορεί να ‘ρθω ένα βράδυ ξαφνικά» (Bir Gece Ansizin Gelebilirim) με στίχους του Ουμίτ Γιασάρ και μουσική του Ρουστού Σαρντάγ, καθημερινά, επαναλαμβάνει ο πρόεδρος Ερντογάν. Προσθέτει ευθείες και αδιαμφισβήτητες απειλές πολέμου. Ο πλέον έμπιστος σύμμαχος του Βλαντιμίρ Πούτιν και χειρότερος «σύμμαχος» της Ελλάδος, των Ηνωμένων Πολιτειών και των ευρωπαϊκών χωρών στο ΝΑΤΟ αρέσκεται να χρησιμοποιεί ποικίλες του πολέμου απειλές. Τι ακριβώς είναι αυτό το τραγούδι; Η απομονωμένη από τον Ερντογάν φράση «μία βραδιά μπορεί να ‘ρθω ξαφνικά» έχει καθιερωθεί στην Τουρκία ως φράση για «αιφνιδιασμό» της καρδιάς. Ο ερωτευμένος προειδοποιεί ότι θα έλθει ξαφνικά ένα βράδυ στην πόρτα της αγαπημένης του. Καμία σχέση με ερντογανικό πόλεμο, μίσος και μισαλλοδοξία. Continue reading

Δημοσιεύθηκε στην www.kathimerini.gr, 06/09/2022

1. Δεν αρκεί ότι η καθημερινή τους ύβρις «διανθίζεται» και με ανθρωπολογικά (ρατσιστικά) κατά της Ελλάδος χαρακτηριστικά. H ερντογανική Τουρκία στερείται επιχειρημάτων. Επιπόλαιο εντούτοις είναι να θεωρήσουμε ότι η προπαγάνδα που στηρίζεται στο ψέμα και στην εξαπάτηση (deception) δεν μας βλάπτει. Ενόσω γράφω το κείμενο αυτό η αναζήτηση στο Google «Greek S-300 lock turkish jets» δίδει πάνω από 5.800.000 αποτελέσματα. H Ελλάδα, στόχος της Αγκυρας, οι εταίροι μας στην Ευρωπαϊκή ‘Ενωση αλλά και η Ουάσιγκτον –οι S-400 άμεσα την αφορούν– δεν δείχνουμε διατεθειμένοι να αντιδρούμε με τα ίδια μέσα. Οι ελληνικές διαψεύσεις ειδικότερα, στηρίζονται μεν στην αλήθεια, μοιάζουν όμως στους τρίτους τυποποιημένες. Η ευπρέπεια και ο αυτοσεβασμός ερμηνεύονται ως ένδειξη αδυναμίας. Το ψέμα επιχειρεί να κερδίσει τις στιγμιαίες έστω εντυπώσεις. Δεν είναι νέα η διαπίστωση ότι οι ιθύνοντες της Αγκυρας έχουν μελετήσει και εφαρμόζουν την παραπληροφόρηση και την προπαγάνδα. Από την εποχή του Ηροδότου και του Θουκυδίδη η εξαπάτηση αποτελεί πολυχρησιμοποιημένο μέσο πολιτικής, διπλωματίας, ψυχολογικών επιχειρήσεων και πολέμου. Συχνά είναι αποτελεσματική. Δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με τους κλασικούς κανόνες και επίσημους μηχανισμούς και φορείς επικοινωνίας και δημόσιας διπλωματίας. Continue reading